Zoek een lied

{{ filtered.length }} van {{ totalItems}} liederen getoond

Geen liederen of gedichten gevonden

199 - Koester de namen die wij hier gedenken


Getijden
Sytze de Vries
Willem Vogel

Melodie

Deze compositie van Willem Vogel is geboren in de liturgische praktijk van de Oude Kerk in Amsterdam. Tijdens het enkele jaren gepraktiseerde maandelijkse ‘Avonduur’ werd na de voorbede aan de kerkgangers de mogelijkheid geboden een intentiekaars aan te steken. Dat moment in de liturgie vraagt om een kleine, intieme beweging, niet om grote gebaren. Vogel beperkt zich tot slechts zes melodienoten. De tekst van Sytze de Vries heeft een onregelmatig metrum, maar bestaat wel consequent uit zinnen die uit twee helften van ongeveer gelijke lengte zijn opgebouwd. Van deze gegevens heeft Willem Vogel handig en slim gebruik gemaakt.

Hierboven is een muzikaal uittreksel te vinden van ‘Koester de namen’. De drieregelige voorzangverzen hebben een ABA-structuur, met een minimale variant in de derde regel. De tussenliggende regel blijft rond reciteertoon a’ hangen en keert ook niet terug op de grondtoon. Er wordt een soort schijn-tertsverwantschap opgeroepen: de tweede regel lijkt een herhaling van de eerste, maar dan een terts hoger. Het overslaan van de noot g’ in de tweede helft van de derde regel geeft de slotnoot – tevens grondtoon – extra gewicht; deze f’ klinkt nu meer als een afsluiting.

De openingswending van het refrein (allen) is een melodisch opgerekte versie van motief A. Hier wordt ook de c” als zesde melodienoot geïntroduceerd. Vervolgens wordt motief C uit het voorzangvers een toon lager herhaald. In de tweede refreinregel wordt de topnoot c” hernomen, net als in de eerste refreinregel voorafgegaan en gevolgd door een a’ (zie de haken boven de noten) om ten slotte in een variant van C af te dalen naar de grondtoon.

Spanningsopbouw moet vooral gezocht worden in de toename van het stemmenaantal: in de drie regels van het voorzangvers aangroeiend vanuit eenstemmig in regel 1 via tweestemmigheid in regel 2 en driestemmigheid in regel 3 van het voorzangvers naar vierstemmigheid in het refrein. De aard van de samenklanken voegt vervolgens nauwelijks nog spanning toe. Het zijn grote en kleine drieklanken, zonder voorhoudingen of gealtereerde noten. In het refrein komt de melodie – gezongen door vrouwen- én mannenstemmen – nooit onder de meerstemmige koorzetting uit, waardoor deze eventueel zonder begeleidingsinstrument kan functioneren. De meerstemmige koorzang kan op deze manier de gemeentezang goed dragen. Daar waar geen cantorij voorhanden is, verdient het aanbeveling de koorzetting als begeleiding te gebruiken om zo de opbouw in stemmenaantal te handhaven. ‘In der Beschränkung zeigt sich der Meister’. Het ‘standaard-Vogeltempo’ MM=63 is hier ook van toepassing.

Auteur: Christiaan Winter