Zoek een lied

{{ filtered.length }} van {{ totalItems}} liederen getoond

Geen liederen of gedichten gevonden

313 - Een rijke schat van wijsheid


Een eerste kennismaking

De Boheemse Broeders kennen een rijke liederenschat. Het Gezangboek van de Nederlandse Evangelische Broedergemeente getuigt daarvan. Dit lied is uit de kring van de Herrnhutters afkomstig en werd geschreven door Jan Kortyansky, een Tsjech uit de zestiende eeuw, die enkele teksten in het Duits schreef.
Het lied bezingt hoe het woord van God tot mensen komt en hoe de mens dit kan verstaan. De bekende zin uit Psalm 119,105 – ‘Uw woord is een lamp voor mijn voet, een licht op mijn pad’ – herkennen we in de eerste strofe, in de tweede strofe Matteüs 7,14, over het smalle pad als Gods onderricht en in de laatste strofe een zin uit Jesaja 55,11, dat het woord niet vruchteloos tot God terugkeert, maar vrucht mag dragen. De strofen 3 en 4 vormen duidelijk een bewerking van de gelijkenis van het huis op de rots (Matteüs 7,24-27).
De melodie heeft de structuur van een zogenaamde Barvorm, twee identieke eerste delen (Stollen) en een afsluitend deel (Abgesang), waarvan het slot een iets gewijzigde herhaling is van het begin.

Auteur: Pieter Endedijk


Ein edler Schatz der Weisheit

Jan Korytansky
Ad den Besten Hans Hugo Rapparlié
Neurenberg 1527
Dich lobn wir Gott mit eine

Tekst

Deze toelichting is overgenomen uit ‘Een Compendium van achtergrondinformatie bij de 491 gezangen uit het Liedboek voor de kerken’ (Amsterdam 1977) en wordt tijdelijk op deze site geplaatst. Deze tekst wordt vervangen als er een definitieve toelichting beschikbaar is. 

Dit lied uit de kring der Boheemse Broeders is voor het eerst anoniem verschenen in het door Michael Thamm, Johannes Jelecki en Petrus Herbert in 1566 uitgegeven duitstalige gezangboek van de Broeders. In de herdruk van 1639 wordt de Duits sprekende Tsjech Jan Korytansky als dichter genoemd. Het behoort tot de inbreng van de Herrnhutter Broedergemeenschap te Zeist in ons gezangboek. Ik vertaalde het samen met Hans Hugo Rapparlié (zie ook Liedboek 617), die zich grote verdiensten verwierf in verband met het nieuwe, in 1969 verschenen gezangboek der Nederlandse Hernhutters.

Het is een lied over het woord van God, niet zozeer een vervoerde lofzang op het woord, als wel een bezonnen overpeinzing van nogal didactisch karakter, maar niet zonder hymnische accenten. In elk geval hebben we hier met een bepaald niet alledaags specimen van het geestelijk lied te maken. Andere liederen van deze aard – zo aandachtig, vijf strofen lang, in het woord verdiept – ken ik niet. En bovendien is ook de strofevorm sterk afwijkend van de gebruikelijke strofetypen: twee korte, tweeregelige Stollen met een relatief lang, vijf regels tellend Abgesang.

Auteur: Ad den Besten


Melodie

Johannes Kulp schrijft in het Handbuch zum Evangelischen Kirchengesangbuch (Göttingen 1958, blz. 189) de melodie voor Dich lob’n wir Gott mit eine toe aan Johann Kugelmann (±1495-1542; zie ook Liedboek 103a), maar het is niet zeker of hij haar zelf gemaakt heeft. In elk geval gaan de zangwijzen van deze componist meestal terug op andere (wereldlijke) liederen; zo was het liefdeslied Weiss mir ein Blümlein blaue bijvoorbeeld de melodische bron voor Nun lob mein Seel den Herren. De zangwijs van het hier bedoelde lied Ein edler Schatz der Weisheit werd voor de eerste maal afgedrukt in de bundel Gantz newe geystliche teutsche Hymnus und geseng (Neurenberg 1527).
Het tempo laat zich vinden in de zogenaamde , dat wil zeggen dat het zich beweegt in halve noten op een slag.

Auteur: Evert Westra


Media

Uitvoerenden: St. Joris Kamerkoor o.l.v. Bas Ramselaar; Chris Bragg, orgel (strofen 1, 3, 4, 5) (bron; KRO-NCRV)