Zoek een lied

{{ filtered.length }} van {{ totalItems}} liederen getoond

Geen liederen of gedichten gevonden

440 - Ga, stillen in de lande


Auf, auf, ihr Reichsgenossen

Johann Rist
Siebe Paulus de Roos Jan Wit
16 eeuw
Aus meines Herzens Grunde

Tekst

Deze toelichting is overgenomen uit ‘Een Compendium van achtergrondinformatie bij de 491 gezangen uit het Liedboek voor de kerken’ (Amsterdam 1977) en wordt tijdelijk op deze site geplaatst. Deze tekst wordt vervangen als er een definitieve toelichting beschikbaar is.

Dit lied Auf, auf, ihr Reichsgenossen, heeft in het Evangelisches Kirchengesangbuch (1950, nr. 8) negen strofen. In het Liedboek voor de kerken (1983, gezang 127) staan er zeven. De strofen 4 en 8 van de Duitse tekst zijn overgeslagen. De term ‘rijksgenoten’ is in deze context geheel onmogelijk geworden. De ‘Hervormde Bundel van 1938’ had: ‘die ’t Rijk bewonen’ (gezang 4), maar dat is zeker niet wat de dichter bedoeld heeft. Ds. De Roos en ik kozen voor ‘stillen in den lande’. Dat zijn in de taal van de latere psalmen en vele andere geschriften díe werkelijk vromen die zich niet door geruchtmakende praat of daad proberen te onderscheiden, de kleine luiden in het geloof.
Zoals in zovele adventsliederen wordt hier ook gezinspeeld op de geschiedenis van de intocht in Jeruzalem. In strofe 3 wordt aangeknoopt aan de perikoop over de vogels en de bloemen uit Matteüs 6. Liedboek 440 is een loflied voor de adventstijd en een oproep aan de gemeente om de komende koning te begroeten. Behalve aan de eerste zondag van de Advent en de Palmzondag wordt vooral gedacht aan de zogenaamde tweede Advent, de parousia, de wederkomst des Heren.

Auteur: Jan Wit

NB.: In het Liedboek zijn ten opzichte van het Liedboek voor de kerken de strofen 1, 2, 4 en 7 opgenomen (red.).


Melodie

Vóórdat deze zestiende eeuwse melodie in druk verscheen werd ze reeds veelvuldig gezongen onder andere op de tekst Herzlich tut mich erfreuen (Liedboek 747). Het gevolg daarvan was, dat ze op nogal verschillende manieren is opgetekend. Johannes Zahn (1817-1895) geeft in zijn beroemde verzameling Die Melodien der deutschen evangelischen Kirchenlieder (Gütersloh 1890) niet minder dan zes gedrukte varianten uit de periode 1590-1630. Bij Bartholomäus Gesius (±1562-1613) vinden we deze, ritmisch zeer levendige, vorm:

Het Liedboek geeft de zangwijs in een ritmisch gemakkelijke – maar ook weinig boeiende – versie, die is overgenomen uit het Evangelisches Kirchengesangbuch, waar een en ander genoteerd staat bij Aus meines Herzens Grunde van Georg Niege (1525-1588; nr. 341); bij Auf, auf, ihr Reichsgenossen (nr. 8) staat een melodie van Thomas Selle (1599-1663) uit 1651.

Auteurs: Willem Vogel / Wim Kloppenburg


Media

Uitvoerenden: Gereformeerd Kamerkoor Cantiamo Rotterdam o.l.v. Luuk Ensing; Suzan Zwart-de Kruif, fluit; Jaap Zwart jr., orgel (strofen 1, 3 en uit het Liedboek voor de kerken strofe 6)