Zoek een lied

{{ filtered.length }} van {{ totalItems}} liederen getoond

Geen liederen of gedichten gevonden

444 - Nu daagt het in het oosten


Johannes Riemens sr.
Melchior Vulpius
Christus der ist mein Leben

Tekst

Deze toelichting is overgenomen uit ‘Een Compendium van achtergrondinformatie bij de 491 gezangen uit het Liedboek voor de kerken’ (Amsterdam 1977) en wordt tijdelijk op deze site geplaatst. Deze tekst wordt vervangen als er een definitieve toelichting beschikbaar is.

De beide eerste regels van dit lied zijn ontleend aan een middeleeuwse ballade, een zeer treurig ‘oudt liedeken’ met de liefde als thema. We hebben dus met een contrafact te maken, en wel in de meest volstrekte zin. Het lied is geheel gebouwd op motieven uit het boek Jesaja, speciaal uit de hoofdstukken 9 en 60, en heeft de eenvoud van een echt volkslied. Sinds het in de bundel Oude en Nieuwe Zangen van Maria van Woensel Kooy (1875-1934)werd opgenomen, verwierf het zich snel een grote populariteit. Het verscheen onder andere ook in de ‘Hervormde Bundel 1938’ als gezang 8. De derde regel van strofe 3 luidde daar, evenals bij Van Woensel Kooy: ‘naar ’t scheen van God verlaten’.

Auteur: Ad den Besten


Melodie

Een zeer bekende melodie van een der beste kerkliedcomponisten: Melchior Vulpius. De derde regel vraagt wat oplettendheid extra; deze wijkt af van het patroon dat men vóór het verschijnen van het Liedboek zong, overigens een versie welke Bach ook al gebruikte. Het origineel is echter in die derde regel meer ingehouden van toon.
De melodie van behoort van oorsprong bij het stervenslied Christus der ist mein Leben, dat voor het eerst mét onze melodie in het Schön geistlich Gesangbuch van Melchior Vulpius, in 1609 verscheen en in het Evangelisches Gesangbuch (1994) staat als nr. 516. Dit lied werd spoedig zó algemeen bekend en geliefd, dat het van mond tot mond werd overgeleverd; zo ontstonden er al spoedig vele tekst- en melodieveranderingen, die bepaald geen verbeteringen waren. In 1627 schreef Josua Stegmann (1588-1632) zijn Ach bleib mit deiner Gnade tegen de melodie van Vulpius aan; of was het reeds een variant ervan?, want ook de vroege Duitse gezangboeken noteren al melodievarianten (beter: afwijkingen) en ook in Nederland weten wij daarvan. De melodie zoals wij die bijvoorbeeld uit de ‘Hervormde Bundel 1938’ (gezang 8 en 214) zongen was vooral in de derde regel toch wel wat te triomfantelijk voor dit innige gebed. Men lette dus goed op de gewijzigde derde regel en op de eerste noot, die ‘lang’ gezongen moet worden.

Auteur: Willem Vogel


Media

Uitvoerenden: Cantorij Emmeloord o.l.v. Co Jongsma-Hoekstra; Ab Weegenaar, orgel (bron: KRO-NCRV)